Cefndir Dechreuodd mudiad Sefydliad y Merched yng Nghanada ym 1897. Ym 1915 sefydlwyd Ffederasiwn Cenedlaethol Sefydliadau y Merched (NFWI) ym Mhrydain, yn wreiddiol fel rhan o’r Gymdeithas Sefydliad Amaethyddol (AOS). Roedd y Sefydliad cyntaf yn Llanfairpwll, Ynys Môn. Mae Sefydliadau Unigol yn hunan-lywodraethol ac yn cael eu grwpio i ffederasiynau sirol sy’n ffurfio NFWI gyda’i gilydd. Mae’r WI yn annog menywod i gymryd rhan mewn bywyd cymunedol, prosiectau diwylliannol ac ymgyrchoedd cyhoeddus. Ffurfiwyd Ffederasiwn Sefydliadau Merched Ynys Môn yn 1930 a daeth yn ffederasiwn Gwynedd – Ynys Môn o 1974.
Cangen Lleol Cynhaliwyd cyfarfod cyntaf y WI yn Llangain ar 21 Hydref 1947 yn yr ysgol. Y Llywydd oedd Mrs Harries o Pilroath. Ym 1969, gwnaed baner gan Mrs Margaret Bowen o Avoca, Heol Smyrna. Ar gyfer dathliadau’r Jiwbilî yn y Sir yn 1986, gofynnwyd i Mrs Marilyn Davies o Brynderwen a Mrs Jean Davies o Coedlan Coedmor ddylunio lliain bwrdd a oedd hefyd yn dathlu 40 mlynedd ers y Sefydliad yn Llangain. Defnyddir y brethyn brodwaith llaw hardd a’r faner yn falch ar achlysuron arbennig.
Ar y 21 Hydref 1997, croesawodd y Llywydd, Mrs Vina Williams, Cnwc y Deri, Heol Smyrna, aelodau i’r neuadd i ddathlu 50 mlynedd ers y Sefydliad. Yn ystod y noson, cafodd cacen wych a wnaed gan Mrs Diane Davies o Garreglwyd ei thorri gan aelodau’r sylfaenydd Mrs Dilys Davies, o Penhen gynt a Mrs Lizzie Thomas o Tŷ Canol. Mae’r gangen lleol yn parhau i chwarae rhan weithredol mewn gweithgareddau y pentref a dathlodd ei phenblwydd yn 70 yn 2017. Cysylltiadau – Llywydd – Glenys Williams, Golwg y Mor (ger Clomendy), Llangain. T : 241 154. Ysgrifennydd – Meryl Richards. T : 232 616.
Cyfarfodydd ar y Dydd Iau cyntaf y mis rhwng 1.30yp – 3.30yp
Mae'r dudalen hon hefyd ar gael yn: English